Stattu þig drengur!


Inngangur

 

Ætla ekki að fjalla um veikindin mín heldur að aðeins frá því hvað ég hef gert til að öðlast bata frá mínum andlegu meinum s.l. mánuði.

 

Er þetta sanngjarnt?

 

Ég lenti í miklum skaða (áföllum) í barnæsku sem mótaði mig. Ég upplifði gríðarlegan sársauka en kunni ekki annað en að byrgja inni. Að auki fékk ég sjúklegan ótta við höfnun og meðvirkni. Ofsakvíði- og hræðsla voru mínar "default" tilfinningar. Oft skrifað um þetta.

 

Hvernig stendur á því að áratugum seinna að ég veikist vegna áfalla barnæskunnar? Er það sanngjarnt? Mér leið líkt og ég hefði fengið tvöfalda refsingu. Fyrir að gera ekki neitt. Bara að vera til?

 

Hvað gekk eiginlega á?

 

Í lok ágúst 2015 gafst ég upp eftir 2 ára stríð. Stríð semk kostaði mig rúmlega aleiguna, slit á trúlofun, húsnæðisleysi, peningaleysi, bílleysi, atvinnuleysi, geta ekki hýst börnin mín og orðinn andlega fárveikur.

 

Ég barðist við stigversnandi veikindi án þess að vita það. Þó ég hefði reynt að enda í þessari stöðu, í lok ágúst 2015, hefði mér aldrei tekist það!

 

Vont að viðurkenna en skammast mín ekki að segja að í lok ágúst gat ekki meir. Ágúst var versti tími lífsins. Ofsakvíða- og hræðsluköstin voru nokkur á dag og gera út af við mig. Ég ákvað að binda enda á þjáninguna. Þetta er banvæn röskun/sjúkdómur. Það var eitthvað mikið æðra en ég sem steig inn í og bjargaði mér. "Moment" sem ég mun aldrei geta úrskýrt.

 

Þarna var ég staddur við upphaf bataferlisins. Átti mjög erfitt að sætta mig við stöðuna. Sveið mig að geta ekki haft tök á stærra húsnæði og veita börnunum mínum skjól. Það var ömurlegra en orð fá lýst!

 

Hvað var að mér?

 

Sálfræðingurinn greindi mig með s.k.  "Króníska áfallastreituröskun", "burnout (kulnun)", sjúklega  "meðvirkann" og "ótta við höfnun". Fyrir utan "burnout" þá á þetta rætur að rekja til áfallana í barnæsku.

 

Áfallastreituröskun er tvíþætt. Hefðbundin (Post Traumatic Stress Disorder-PTSD) og það sem má kalla króníska (Complex Traumatic Stress Disorter - C-PTSD). Munurinn er að þeir sem lenda í einstöku áfalli eiga hættu á að fá hefðbundna röskun en þeir sem hafa lent í síendurteknum áföllum (ofbeldi) eru í áhættuhópi að fá króníska röskun. Í þeim hópi er ég. Krónísk er mun erfiðari við að eiga og óvíst hversu mikið hægt er að ná til baka.

 

Að hlýða leiðsögn er upp á líf og dauða

 

Ég hóf meðferð hjá sálfræðingi ásamt því að minn læknir vildi fylgjast með. Sálfræðingurinn var hreinskilinn um stöðuna. Að fá greininguna var léttir en ég trylltist svo af reiði. Ég var búinn að sitja undir svo óbilgjarnri dómhörku af aðilum sem hefðu getað áttað sig á að ekki var allt með felldu hjá mér. Ég var þarn uppspenntur, óðamála og eins og útbrunnið flak. Hann eyddi tíma í að fá mig til að skilja stöðuna. Myndi taka mig marga mánuði að ná mér að því leyti sem hægt væri að ná til baka. Veikindi upp á líf og dauða. Skildi ekki hvernig ég hafði þraukað þennan tíma.

 

Setti upp prógram og markmið fyrstu 2 mánuðina var að ná ró á huga, líkama og sál. Á meðan átti ég að ímynda mér ég væri með gifs á báðum fótum upp að mjöðm. Ég hafði ekkert þol gagnvart spennu, venjulegu dægurþrasi hvað þá að taka þátt í deilum við fólk. Kúplaði mig úr vinnu og gerði ekkert annað en mér var ráðlagt. Var kippt úr samskiptum við ákveðið fólk sem aðrir sáu um. Ég var dauðhræddur á fyrstu skrefunum. Það var lán í óláni að ég var tengdur inn í 12 spora mannræktarsamtök og hafði gott "net" í kringum mig. Hjálpaði mér mikið á batabrautinni.

 

Að tilheyra samfélagi geðsjúkra...

 

Á facebook er hópurinn "Geðsjúk". Þar er fólk að glíma við alls kyns sjúkdóma og raskanir. Það er svo margt líkt með einkennum og bataleiðum. Ég varð svo sáttur að tilheyra hóp sem myndi skilja mig. Þessi hópur ásamt átakinu #égerekkitabú kom á hárréttum tíma. Elska þetta fólk því ég hef ekki kynst eins mikilli hjartahlýju, umhyggju og þakklæti. Við erum af öllum stéttum og aldri, eigum margt sameiginlegt og getum hjálpað hvort öðru.

 

Ég er enn og mun vonandi um ókomna tíð tilheyra þessum hóp. Gefa og þiggja. Það er svo gefandi. Hef eignast "vini" sem ég fylgist með og fylgjast með mér.

 

Get ég virkilega náð að róa mig niður?

 

Ég hef alltaf verið orkubolti, ör, hvatvís og drifið í hlutunum. Stundum meira af kappi en forsjá. Það var mér stórmál að snúa þessu við. Í stað þess að vakna á morgnana og "tjúna" sig upp fyrir vinnudaginn, þurfti ég að "tjúna" mig niður.  Ég byrjaði alla daga á því að spila á gítarinn, skrifa, semja ljóð og lög. Virkaði róandi á mig. Fann það. Ég hætti að horfa á fréttir. Tók út allt neikvætt og spennuvaldandi í lífinu.  Á hverjum degi fór ég út í náttúruna í göngur.

 

Þar lærði ég kúnstina að sækja orku og stilla hugann á ró. Á mér prívatstað við sæinn sem er eins og "hleðslustöð" fyrir mig. Til að byrja með skipti ég deginum í 3 parta. Morguninn, hádegi til kvölds og kvöldið. Gat þá fagnað  litlum sigri á hverjum degi. Byrjaði að taka einn dag í einu en var alltaf óánægður eftir daginn.

 

Ég hef hitt sálfræðinginn reglulega í stöðumati. Geng alltaf ríkari út frá honum. Strákur fór að róast. Hef átt margar kyrrðarstundir í klettahrauni á ströndinni og horft á hafið. Í alls konar veðrum. Þar upplifi ég eitthvað sem er ómögulegt að útskýra. Ég átti oft erfitt með að rífa mig af stað sérstaklega ef veðrið var ekki gott. En ég fór. Ég hlýddi öllu sem mér var sagt að gera og treysti að það væri rétt leiðsögn. Ég þorði ekki að taka áhættu á að gera eitthvað annað.

 

 

 

 

Að stíga inn í óttann

Sálfræðingurinn "tók af mér gifsið" eftir 2 mánuði. Þá fékk ég fyrsta "kikkið". Áþreifanlegur árangur. Ég varð svo glaður. Ég var að fá 2-4 erfið ofsakvíða- og hræðsluköst á dag í ágúst. Í september fékk ég samtals 5 köst. Ekkert í október. Þetta náðist með því að gera það sem mér var sagt.

 

Sálfræðingurinn setti upp prógram til áramóta. Halda áfram fyrra prógrammi og ljúka við við eitt verkefni. Ég mátti ráða því. Ég var alltaf að skrifa og semja ljóð og nærtækt að taka eitthvað þannig. Ég átti erfitt með að einbeita mér að einu í einu. Var alltaf að hoppa á milli að semja ljóð, skrifa, spila og semja. Það er "typical" ég. Marga bolta á lofti. Hann bað mig að hætta því. Einbeita mér að einu verkefni og klára það. Þetta fannst mér mikil áskorun og átti mjög erfitt með þetta. Ég valdi að skrifa.

 

Ég hafði um vorið skrifað pistla og fengið birta. Fengu ágæt viðbrögð. Ég hafði ekki snert þetta síðan. Missti sjálfstraustið. Ég ákvað að prófa að skrifa pistil. fyrir sjálfan mig og sjá hver yrði útkoman. Þá kom "breakthrough moment". Ætti ég? Langaði en þorði ekki. Hvað ef einhver "drullar" yfir pistilinn?

 

Ég tók sénsinn og sendi á Heiðu Þórðar á spegill.is. Ég treysti henni fullkomnlega. Vonaði að henni myndi ekki líka við og hafa ekki áhuga á að birta hann! Nei aldeilis ekki. Hún er skörp og skelegg hún Heiða og drífur í hlutunum. Birtum!

 

Viðbrögðin voru undantekningalaust yndisleg. Tilfinningin var frábær. Þó ég hafi getað þetta áður þá var þetta risastórt skref fyrir mig. Steig inn í óttann og fékk það vel borgað til baka. Jók sjálfstraustið- og ímyndina mína. Svo var ég montinn að hafa geta klárað eitt stykki verkefni!

 

Er mér að batna?

 

Í grunninn er ég karakter með mína kosti og galla. Ég breyti þeim ekki en gæti lært að stýra þeim betur. Gallarnir eru að út af hvatvísi og ofvirkni fer ég stundum fram úr sjálfum mér. Oftast tek ég allt of mikið að mér. Það er líka meðvirknin að geta ekki sagt nei!

 

Ég er og verð maður sem vill drífa í hlutunum og nærist á áskorunum. Í byrjun árs 2016 vissi ég að ég var ekki kominn svona langt. Ég hélt áfram að skrifa pistla sem hafa birst líka í kvennablaðinu. Meðfram hef ég haldið áfram að bæta við veikindasöguna mína. Ég uppgötvaði nýja hæfileika hjá mér sem er þörfin að skapa s.s. ljóð, skrifa og semja tónlist. Ég hafði aldrei gefið mér tíma í þetta fyrir en nú.

 

Á ég að skrifa bók um sjálfan mig? Þessi spurning byrjaði að glamra í hausnum á mér í haust. Ég fór oft á "hleðslustaðinn" minn og spekuleraði. Var eitthvað sem sagði mér að nota tækifærið og gera það núna. Ef ég frestaði myndi ég aldrei gera það. Bókin yrði mín lífsreynslusaga sem er fjölbreytt litróf. Svo tók ég ákvörðun. Já ég ætla að byrja og athuga hvað ég kæmist langt. Skrifa bókina sjálfur. Þetta yrði mitt uppgjör við fortíðina. Það er núna. Annars týnist tíminn.

 

Lífið heldur áfram...

 

6 mánuðir síðan batinn hófst. Tíminn frá áramótum verið öðruvísi. Opnast minningar sem ég hafði blokkerað. Gerist oftast í svefni sem orsakar að ég vakna þreyttari en ég fór að sofa. Hrekk upp kl. 5 og næ ekki að alltaf sofna aftur. Ég man ekkert en mér skilst að þetta sé hluti af "hreinsuninni".

 

Ég fékk stórt próf í febrúar. Það orsakaði bakslag. Fyrrverandi sambýliskonan "keypti" minn hlut í sameiginlegri eign. Við miðuðum við ákveðið verð og skrifuðum upp á að ef eignin seldist hærra þá nýti ég góðs af því og öfugt. Hún seldi 3 milljónum lægra! Ég fékk skeyti um að búið væri að selja og samkvæmt samkomulagi skuldaði ég henni 1.100.000. Takk fyrir túkall!

 

Þetta var áfall og "triggeraði" ofsakvíðann- og hræðsluna. Í 2 vikur var ég í sjokki með stöðugan kvíða og ótta. Fór til sálfræðingsins sem sá strax að ég væri í kominn með ofsakvíða sem gæti endað með ósköpum. Þessu máli er ekki lokið enn, en ég er að "láta leiða mig". Nú fann ég hvar ég er staddur. Þetta triggeraði líka meðvirknina.

 

Þrátt fyrir bakslagið er himinn og haf á milli stöðunnar minnar í byrjun september 2015 og núna! Því má ég ekki gleyma.  Hefði þetta gerst í fyrrasumar hefði ég legið í ofsakavíða- og hræðsluköstum.

 

Ég er líka farinn að vinna markvisst í meðvirkninni í mér með hjálp 12 spora samtaka og er að vinna reynslusporin í samvinnu við minn trúnaðarmann. Að auki er ég að fara í gegnum formlega greiningu hjá öðrum sálfræðingi til að fá skriflegt mat á stöðuna. Það gæti verið mikil úrvinnsla framundan sem ég vil vera búinn undir.  Er að gera allt til að öðlast bata.

 

Já batinn gerit ekki á einni nóttu. Ég þarf enn lengri tíma til að ná fullri starfsorku. Eins og maður segir "so far so damned good!".

 

Hvað vil ég gera í framtíðinni?

 

Vill ég fara aftur í þann "bransa" sem ég var í? Hef þar gríðarlega þekkingu og reynslu. Vill ég gera eitthvað annað? Fara í skóla? Eitt er víst að ég ætla að gera það sem mig LANGAR en ekki það sem ég ÞARF. Ég er að vonast að geta eytt mánuðum fram á sumar í að einbeita mér að skrifa bókina. Er fyrsta stóra markmiðið. Tímapunkturinn er góður því ég er að fara í vinnu á sjálfum mér sem nýtist fyrir bókina. Ég er búinn að skrifa veikindasöguna og kominn í samstarf við fjölmiðil um að birta söguna. Ég hef mikinn áhuga á að láta gott af mér leiða til að tala máli fólks með geðræn vandamál. Þetta er mér einfaldlega eðlislægt.

 

Eins og staðan er í dag hugsa ég ekki lengra en fram á sumar. Þarf þess ekki. Held áfram bataferlinu. Ég mun þurfa þann tíma til að ná betri heilsu.

 

Hvernig fer ég að því?

 

Að vera með krónískan sjúkdóm þýðir að hann getur blossað upp aftur. Ég þarf að vanda mig og setja skýr mörk. Bæði gagnvart fólki og aðstæðum. Ég geri ekki ráð fyrir aðveikindin hái mér í framtíðinni. Þarf að breyta lífsstílnum sem ég hef verið að gera. Í því felst mikil lækning til að halda við batanum.

 

Ég hef kynnst því ljótasta og fallegasta í fari fólks. Ég get samt ekki boðið mér upp á að lifa í reiði og gremju út í fólk. Ég þarf að fyrirgefa þeim sem mér fannst koma illa fram við mig. Þó viðkomandi biðji mig ekki afsökunar. Þetta geri ég til að öðlast frelsi. Ég þarf að byggja allt mitt líf upp frá grunni og er byrjaður. Hef gert það áður og veit ég get gert það aftur.

 

Frelsi er lykilorðið. Er leiðin að hamingjunni. Hamingjusamur maður er glaður í sinni og hjarta. Það er ekki tabú að verða geðveikur. Þvert á móti. Hefur breytt mér til hins betra.

 

Ef ég verð betri manneskja en ég var, er tilganginum náð. Þá var allur sársaukinn þess virði að fara í gegnum.

 

Með batakveðju,

Einar Áskelsson